एकदा एका घनदाट जंगलात ‘मिठू’ नावाचा एक खूप सुंदर आणि हुशार पोपट राहत होता. त्याचा हिरवागार रंग आणि लालचुटूक चोच सगळ्या प्राण्यांचे मन वेधून घ्यायची. मिठू दिसायला जेवढा छान होता, तेवढीच त्याची वाणी गोड होती. पण त्याची एक वाईट सवय होती—तो नेहमी खोटे बोलायचा! कोणालाही फसवण्यात आणि त्यांचे मनोरंजन करण्यात मिठूला मोठी मजा वाटायची.
एका दिवशी मिठूने जंगलातील प्राण्यांशी खोडसाळपणा करायचे ठरवले. तो झाडाच्या उंच फांदीवर बसला आणि मोठ्याने ओरडू लागला, “धावा! धावा! वाचवा! झाडावर मोठा अजगर आला आहे! मला गिळायला बघतोय!”
मिठूचा ओरडण्याचा आवाज ऐकून ससा, खारूताई, आणि हरीण धावत त्याच्या मदतीला आले. पण तिथे पोहोचल्यावर त्यांना कोणताही अजगर दिसला नाही. मिठू फांदीवर बसून गालातल्या गालात हसत होता. तो म्हणाला, “मी तर फक्त तुमची फजिती करत होतो! कसे घाबरलात ना सगळे?” प्राण्यांना मिठूच्या या वागण्याचा खूप राग आला आणि ते निघून गेले.
काही दिवसांनंतर मिठूने पुन्हा तीच खोड काढली. या वेळी तो ओरडला, “वाचवा! वाचवा! जंगलात शिकारी आला आहे! त्याने माझ्या पंखात बाण मारला!” प्राण्यांना वाटले कदाचित या वेळी खरोखरच मिठू संकटात असेल, म्हणून ते पुन्हा धावत आले. पण तिथे आल्यावर मिठू पुन्हा हसू लागला आणि म्हणाला, “तुम्ही पुन्हा फसले! मी पुन्हा खोटे बोललो!” सर्व प्राणी खूप चिडले आणि त्यांनी ठरवले की यापुढे मिठूच्या कोणत्याही सांगण्यावर विश्वास ठेवायचा नाही.
पण काही दिवसांनंतर एक खरीखुरी दुर्घटना घडली!
मिठू झाडावर बसून फळे खात असताना अचानक एका मोठ्या गरुडाची नजर त्याच्यावर पडली. गरुड अतिशय वेगाने मिठूवर झेप घेण्यासाठी खाली आला. मिठू प्रचंड घाबरला. तो जिवाच्या आकांताने ओरडू लागला, “धावा! वाचवा! खरंच गरुड आला आहे! मला मदत करा! मी पुन्हा खोटे बोलत नाहीये!”
खाली जमिनीवर ससा आणि हरीण उभे होते. त्यांनी मिठूचा आवाज ऐकला, पण एकमेकांकडे बघून म्हणाले, “हा मिठू नेहमीसारखा पुन्हा खोटे बोलत आहे. आपल्याला मूर्ख बनवण्यासाठी तो हे नाटक करतोय. आपण तिथे जायची काहीच गरज नाही.” त्यामुळे एकही प्राणी त्याच्या मदतीला गेला नाही.
गरुडाने मिठूवर झेप घेतली आणि त्याला आपल्या पंजात पकडले. मिठूने कसेबसे स्वतःला सोडवून घेतले, पण या गडबडीत त्याच्या पंखांना गंभीर इजा झाली आणि त्याचे सुंदर सुंदर पंख तुटून पडले. तो कसाबसा एका झाडाच्या ढोलीत लपला आणि स्वतःचा जीव वाचवला.
त्या दिवशी मिठूला आपल्या चुकीची जाणीव झाली. तो रडत रडत स्वतःशीच म्हणाला, “मी नेहमी खोटे बोललो, म्हणूनच आज मी खरे बोलत असतानाही कोणी माझ्यावर विश्वास ठेवला नाही. माझ्या या सवयीमुळेच आज माझी ही अवस्था झाली.”
त्या दिवसापासून मिठूने कधीही खोटे न बोलण्याची शपथ घेतली. पंख बरे झाल्यावर तो सर्वांची माफी मागू लागला आणि जंगलात सर्वांचा खरा आणि प्रामाणिक मित्र बनला.
या गोष्टीतून काय शिकायला मिळते? (बोध)
नेहमी खरे बोलावे. जे लोक सतत खोटे बोलतात, ते जेव्हा खरं बोलतात, तेव्हाही त्यांच्यावर कोणी विश्वास ठेवत नाही. प्रामाणिकपणा हेच सर्वात मोठे गुणवैशिष्ट्य आहे.