दिवसभराचे काम, घरगुती जबाबदाऱ्या आणि धावपळीच्या वेळापत्रकानंतर, जेव्हा रात्री आपल्याला आराम करण्यासाठी वेळ मिळतो, तेव्हा बऱ्याच लोकांच्या मनात विचारांचे काहूर माजते. कधीकधी ते भूतकाळातील घटना आठवतात, किंवा कधीकधी ते भविष्याची चिंता करतात आणि भूतकाळातील चुकांवर विचार करत बसतात.
ALSO READ: तुमचा रक्तदाब सतत जास्त असतो का? किचनमधून तातडीने हटवा या ५ गोष्टी
अंथरुणात पडल्या पडल्याही तुमचे मन शांत होत नाही आणि झोप लागायला बराच वेळ लागतो. याला अतिविचार म्हणतात. अधूनमधून असे होणे सामान्य आहे, परंतु जर हे सततचे विचार तुमच्या झोपेत आणि दैनंदिन जीवनात अडथळा आणू लागले, तर त्याकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
दिवसा, आपले लक्ष काम, कुटुंब आणि इतर जबाबदाऱ्यांमध्ये विभागले जाते. रात्री, बाहेरील घडामोडी कमी होतात आणि दिवसा ज्या गोष्टींचा विचार करायला वेळ मिळाला नाही, त्या गोष्टींकडे मन परत वळते. तणाव, भविष्याची चिंता, अनियमित झोप आणि झोपण्यापूर्वी मोबाईल फोन वापरण्याची सवय यांमुळेही ही समस्या वाढू शकते.
कधीकधी, झोप न लागण्याची चिंता एक दुष्टचक्र निर्माण करते. त्या व्यक्तीला सतत वाटत राहते की आपण लवकर झोपायला पाहिजे, पण या दबावामुळे ती व्यक्ती अधिकच अस्वस्थ होते.
ALSO READ: विषारी हवा फुफ्फुसांसह हृदय आणि मेंदूलाही पोहोचवते नुकसान; आरोग्याची अशी घ्या काळजी!
अतिविचार थांबवण्याचे सोपे मार्ग जाणून घ्या
झोपण्यापूर्वी तुमचे विचार लिहून काढा
जर तुमच्या मनात एकाच वेळी अनेक विचार येत असतील, तर ते तुमच्या डायरीत लिहून काढा. तुम्हाला काय त्रास होत आहे आणि उद्या तुम्ही त्यावर काय करू शकता, हे लिहून काढा. यामुळे तुमचे विचार सुव्यवस्थित होण्यास मदत होते.
झोपण्यापूर्वी मोबाईलपासून दूर राहा
बिछान्यावर पडून सतत रील्स पाहणे, बातम्या वाचणे किंवा कामाचे संदेश तपासणे यामुळे मन सक्रिय राहते. झोपण्याच्या सुमारे ३० मिनिटे आधी स्क्रीनपासून दूर राहा आणि त्याऐवजी एखादे हलके पुस्तक वाचा किंवा संगीत ऐका.
ALSO READ: हिरड्यांच्या त्रासाने किडनी खराब होऊ शकते? तोंडाच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करू नका, वाचा तज्ज्ञांचा सल्ला
हळू श्वास घेण्याचा प्रयत्न करा
आरामात बसा किंवा झोपा. नाकातून हळूवारपणे श्वास घ्या आणि ताण न देता हळूवारपणे सोडा. हे काही मिनिटे करा. श्वासावर लक्ष केंद्रित केल्याने तुमचे लक्ष तात्पुरते विचारांपासून विचलित होण्यास मदत होते.
प्रत्येक विचाराचे उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न करू नका
रात्री एखादी समस्या लगेच सोडवणे आवश्यक नसते. स्वतःला सांगा की तुम्ही उद्या शांतपणे त्यावर विचार कराल. तसेच, हेही समजून घ्या की प्रत्येक विचार खरा नसतो आणि प्रत्येक चिंता लगेचच सुटेलच असे नाही.
झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ निश्चित ठेवा
दररोज साधारणपणे एकाच वेळी झोपण्याचा आणि उठण्याचा प्रयत्न करा. झोपण्यापूर्वी हलका व्यायाम करणे, पुस्तक वाचणे किंवा कोमट पाण्याने अंघोळ करणे यांसारख्या सवयींमुळे झोपेची गुणवत्ता सुधारू शकते . संध्याकाळी चहा आणि कॉफीचे सेवन मर्यादित करा आणि संध्याकाळी ६ नंतर ते टाळा.
दिवसा चिंतेसाठी वेळ काढा
जर तुम्हाला रात्री काम, नातेसंबंध किंवा भविष्याबद्दल वारंवार चिंता वाटत असेल, तर या विषयांवर चिंतन करण्यासाठी दिवसातून १०-१५ मिनिटे बाजूला ठेवा. या वेळेत, कोणत्या समस्यांवर तुम्ही उपाय करू शकता आणि कोणत्या समस्यांकडे दुर्लक्ष करणेच योग्य आहे, याचा विचार करा.
तुम्ही तज्ञांची मदत केव्हा घ्यावी?
जर अतिविचार करण्याची सवय कायम राहिली, तुमच्या झोपेत वारंवार व्यत्यय येत असेल, दिवसभर थकवा जाणवत असेल किंवा तुमच्या चिंतांचा तुमच्या कामावर आणि नातेसंबंधांवर परिणाम होऊ लागला असेल, तर मानसशास्त्रज्ञ किंवा मानसिक आरोग्य तज्ञाचा सल्ला घ्या . गरज भासल्यास समुपदेशन देखील उपयुक्त ठरू शकते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.