अनियमित मासिक पाळी हे पीसीओएसचे एक लक्षण आहे. तथापि, याची लक्षणे त्वचा, केस, चयापचय आणि ओव्हुलेशनवर देखील परिणाम करू शकतात. नियमित मासिक पाळी असूनही पीसीओएससाठी असलेल्या जोखमीच्या घटकांबद्दल जाणून घ्या.
ALSO READ: सिमला मिरची खाण्याचे फायदेच नाही, तर तोटेही आहेत! ‘या’ लोकांनी सेवन करताना घ्यावी विशेष काळजी
जेव्हा बहुतेक महिला पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (पीसीओएस) हा शब्द ऐकतात, तेव्हा त्यांच्या मनात पहिला विचार अनियमित मासिक पाळीचा येतो. बहुतेक महिलांना असे वाटते की, जर त्यांची मासिक पाळी दर महिन्याला वेळेवर येत असेल, तर त्यांना पीसीओएस असणे शक्यच नाही.
पण पीसीओएस ही केवळ मासिक पाळीशी संबंधित समस्या नाही, तर ती हार्मोन्स आणि चयापचयाशी संबंधित एक स्थिती आहे, ज्याचा परिणाम शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांवर दिसून येतो.
काही स्त्रियांमध्ये, अंडाशयातून अंड्याचे उत्सर्जन (ओव्हुलेशन) सामान्यपणे होत नाही, तर काही स्त्रियांमध्ये अँड्रोजन हार्मोनची पातळी वाढते, ज्यामुळे चेहऱ्यावर नको असलेले केस येणे, मुरुमे येणे किंवा डोक्यावरील केस पातळ होणे यांसारख्या समस्या उद्भवतात.
जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, पीसीओएस (PCOS) हा आजार प्रजननक्षम वयाच्या अंदाजे १०-१३ टक्के महिलांना होतो. जगभरातील सुमारे ७० टक्के महिलांना या आजाराबद्दल माहिती नसते.
ALSO READ: दुधाव्यतिरिक्त या ६ देशी पदार्थांमधून मिळवा भरपूर कॅल्शियम; हाडे होतील मजबूत आणि निरोगी!
पीसीओएस ही केवळ मासिक पाळीचीसमस्या नाही
या स्थितीमध्ये शरीरातील हार्मोनल संतुलन आणि चयापचय आरोग्यामध्ये बदल होतात. अँड्रोजेन नावाच्या हार्मोन्सची पातळी सामान्यपेक्षा जास्त वाढते. स्त्रियांमध्येही अँड्रोजेन असतात, परंतु वाढलेल्या पातळीचा त्यांच्या त्वचेवर, केसांवर आणि ओव्हुलेशनवर परिणाम होऊ शकतो.
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की पीसीओएसचा संबंध इन्सुलिन प्रतिरोधकतेशी देखील असू शकतो. अशा स्थितीत, शरीर इन्सुलिनला प्रतिसाद देत नाही, ज्यामुळे रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित करण्यासाठी शरीराला अधिक इन्सुलिन तयार करावे लागते. काही महिलांमध्ये, या बदलामुळे हार्मोन्सचे संतुलन बिघडते.
ही लक्षणे शरीरात दिसू शकतात
ALSO READ: दिवाळीत दम्याचा त्रास वाढू नये म्हणून घ्या विशेष काळजी! फटाक्यांच्या धुरापासून बचावासाठी लक्षात ठेवा या ५ महत्त्वाच्या गोष्टी
चेहऱ्यावर वारंवार मुरुमे येणे
जर हनुवटी आणि जबड्याच्या रेषेवर वारंवार मुरुमे येत असतील आणि नियमित त्वचेची काळजी घेऊनही ती जात नसतील, तर यामागे हार्मोनल बदल असू शकतात. वाढलेल्या अँड्रोजनच्या पातळीमुळे त्वचेतील तेलाचे उत्पादन वाढते, ज्यामुळे त्वचेची छिद्रे बंद होतात आणि मुरुमे वाढतात.
चेहऱ्यावर आणि शरीरावर नको असलेल्या केसांची वाढ
काही महिलांच्या हनुवटीवर, ओठांच्या वरच्या भागावर, छातीवर, पोटावर किंवा शरीराच्या इतर भागांवर जाड केस येतात. याला हिर्सुटिझम म्हणतात. पीसीओएसमध्ये, अँड्रोजन या संप्रेरकाची पातळी वाढल्यामुळे देखील केसांची वाढ वाढू शकते.
टाळूचे केस पातळ होणे
काही महिलांना डोक्याच्या वरच्या भागातील केस हळूहळू विरळ होण्याचा किंवा केसांच्या रेषेभोवती केसांची घनता कमी होण्याचा अनुभव येतो. याला ‘फिमेल पॅटर्न हेअर लॉस’ (महिलांमधील केसगळती) म्हणतात.
वजन वाढणे
हे पीसीओएसचे एक सामान्य लक्षण आहे. काही महिलांना वजन वाढण्याचा किंवा पोटाभोवती चरबी जमा होण्याचा अनुभवही येतो. इन्सुलिन प्रतिरोध हे देखील एक कारण आहे.
गर्भधारणा होण्यास अडचण
पीसीओएस असलेल्या काही महिलांमध्ये अनियमित ओव्हुलेशन होते. याचा अर्थ असा की, दर महिन्याला अंडाशयातून अंडे बाहेर पडत नाही, ज्यामुळे गर्भधारणा होणे कठीण होते.
नियमित मासिक पाळी येऊनही ही लक्षणे कायम राहिल्यास, थायरॉईड किंवा प्रोलॅक्टिनसारख्या इतर आजारांची तपासणी करून घ्यावी. काही महिलांना इन्सुलिन प्रतिरोध, उच्च रक्तशर्करा , टाईप २ मधुमेह, उच्च कोलेस्ट्रॉल आणि उच्च रक्तदाब यांचा धोका अधिक असतो.
पीसीओएस नियंत्रणात ठेवण्यासाठी, प्रथिने, फायबर, संपूर्ण धान्य, फळे आणि भाज्या यांचा समावेश असलेला संतुलित आहार घ्या. नियमित व्यायाम करणे देखील आवश्यक आहे. पुरेशी झोप घेण्याचा आणि झोपण्याची वेळ नियमित ठेवण्याचा प्रयत्न करा. पीसीओएस असलेल्या महिलांना तणाव व्यवस्थापनासाठी योग आणि प्राणायाम फायदेशीर ठरू शकतात.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.