छत्रपती शिवाजी महाराजांचा आवडता पदार्थ कोणता?
छत्रपती शिवाजी महाराज हे त्यांच्या शिस्तबद्ध जीवनशैलीसाठी ओळखले जायचे. स्वराज्याच्या उभारणीत व्यस्त असल्याने त्यांचा आहार अतिशय साधा, सात्विक आणि पौष्टिक असे.
१. साधे आणि गावरान जेवण: महाराजांना विलासी अन्नापेक्षा महाराष्ट्रातील पारंपारिक आणि गावरान जेवण अधिक आवडत असे. यामध्ये प्रामुख्याने यांचा समावेश होता:
ज्वारी किंवा बाजरीची भाकरी: ही त्यांच्या आहाराचा मुख्य भाग होती.
पिठलं-भाकरी: कष्टाच्या आणि युद्धाच्या काळात हे त्यांचे आवडते जेवण असायचे.
पालेभाज्या: ताज्या पालेभाज्या आणि फळभाज्यांचा त्यांच्या आहारात समावेश असे.
२. दही आणि दूध: महाराजांना दुग्धजन्य पदार्थ, विशेषतः दही आणि ताक खूप आवडायचे. स्वराज्यातील मावळ्यांप्रमाणेच तेही ताकाला प्राधान्य देत, जे शरीराला थंडावा आणि ऊर्जा देणारे असे.
३. फळे: महाराजांना फळांची विशेष आवड होती. रायगडावर त्यांनी अनेक फळबागा लावल्या होत्या.
आंबा: कोकणातील हापूस आंबा त्यांना विशेष प्रिय होता.
अंजीर आणि केळी: यांसारख्या स्थानिक फळांचाही ते आहारात समावेश करत.
४. दाळ खिचडी: छत्रपती शिवाजी महाराज दिवसातून एकदाच दुपारच्या वेळेस भोजन करत असत. इतर वेळेस ते केवळ दूध, फळे आणि सुकामेवा यांचे सेवन करत असत. दाळ खिचडी आणि त्यावर गाईचे तूप हे महाराजांच्या आवडीचे पदार्थ होते. महाराज मिताहारी म्हणजे अगदी प्रमाणबद्ध भोजन करणारे होते.
५. शिस्तबद्ध आहार: महाराजांच्या जेवणाची वेळ निश्चित असे. ते कधीही अन्नाचा अपव्यय करत नसत आणि अति जेवण टाळत असत. गनिमी काव्याच्या मोहिमांवर असताना जे मिळेल ते (उदा. चटणी-भाकरी) आनंदाने खाऊन ते स्वराज्याच्या कामात मग्न राहत.
छत्रपती शिवाजी महाराज शाकाहारी असल्याचे अनेक ऐतिहासिक संदर्भातून सूचित होते. त्यांचा रोजचा आहार सात्विक व संतुलित असायचा, ज्यामध्ये ज्वारी, बाजरी, नाचणीची भाकरी, दही, दूध, तूप आणि लोणी यांचा समावेश होता. थोडक्यात सांगायचे तर, “साधी राहणी आणि उच्च विचारसरणी” हे त्यांच्या आहारातूनही दिसून येते.
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या पोर्टलवर प्रसिद्ध झालेली सर्व माहिती केवळ सामान्य माहितीच्या उद्देशाने आहे. या माहितीच्या पूर्णतेबद्दल, अचूकतेबद्दल किंवा विश्वसनीयतेबद्दल वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही.