हिवाळ्यात रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत ठेवण्यासाठी आणि सर्दी-खोकल्यापासून बचाव करण्यासाठी आयुर्वेदिक व घरगुती मसाल्यांपासून बनवलेला हा खास काढा अत्यंत गुणकारी ठरतो. सकाळी रिकाम्या पोटी हा कोमट काढा प्यायल्याने शरीरात उष्णता टिकून राहते आणि घशाचे इन्फेक्शन दूर राहते.
काढ्यासाठी लागणारे साहित्य (१ कपसाठी):
पाणी: दीड कप
तुळशीची पाने: ५ ते ६ (स्वच्छ धुतलेली)
आले: अर्धा इंच (किसलेले किंवा ठेचलेले)
काळी मिरी: ३ ते ४ दाणे (कुटलेली)
दालचिनी: छोटा तुकडा (अर्धा इंच)
लवंग: २
हळद: चिमूटभर (ओली हळद उपलब्ध असल्यास उत्तम)
गुळ किंवा मध: चवीनुसार (ऐच्छिक)
बनवण्याची कृती:
एका पातेल्यात दीड कप पाणी गरम करायला ठेवा.
पाण्याला उकळी आल्यावर त्यात तुळशीची पाने, ठेचलेले आले, कुटलेली काळी मिरी, दालचिनी, लवंग आणि हळद टाका.
गॅस मंद आचेवर ठेवून हे मिश्रण १० ते १२ मिनिटे चांगले उकळू द्या, जेणेकरून सर्व औषधी घटकांचा अर्क पाण्यात उतरेल आणि पाणी आटून १ कप राहील.
जर तुम्हाला गुळ वापरायचा असेल, तर गॅस बंद करण्यापूर्वी २ मिनिटे आधी छोटा खडा गुळ टाका.
काढा गाळून घ्या. (जर मध वापरायचा असेल, तर काढा किंचित कोमट झाल्यावर त्यात अर्धा चमचा मध मिसळा; उकळत्या काढ्यात मध टाकू नये).
प्रमुख फायदे:
रोगप्रतिकारशक्ती वाढते: हळद, तुळस आणि काळी मिरीमध्ये अँटी-ऑक्सिडंट्स आणि अँटी-बॅक्टेरियल गुणधर्म असतात, जे व्हायरल इन्फेक्शनशी लढण्यास मदत करतात.
घसा आणि छातीतील कफ कमी होतो: आले, लवंग आणि दालचिनी शरीरात नैसर्गिक उष्णता निर्माण करतात, ज्यामुळे साठलेला कफ मोकळा होतो आणि घशाची खवखव थांबते.
पचनक्रिया सुधारते: सकाळी रिकाम्या पोटी कोमट काढा प्यायल्याने चयापचय सुधारते आणि पोटाचे विकार कमी होतात.
काही महत्त्वाच्या सूचना:
ज्यांना पित्ताचा जास्त त्रास आहे, त्यांनी काळी मिरी आणि लवंग यांचे प्रमाण कमी ठेवावे.
हा काढा आठवड्यातून ३ ते ४ वेळा घेणे पुरेसे आहे; अतिप्रमाणात सेवन केल्यास शरीरात उष्णता वाढू शकते.
गर्भवती महिला किंवा गंभीर आजारावर औषधे सुरू असलेल्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच याचे सेवन करावे.