बीएमसी निवडणुकीत ठाकरे बंधूंचे अस्तित्व प्रश्नचिन्हात!
बीएमसी (बृहन्मुंबई महानगरपालिका) निवडणुकीत उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे यांच्या एकत्र येण्याने खूप चर्चा झाली होती. २० वर्षांनंतर प्रथमच दोघांनी युती केली आणि मराठी अस्मिता, मुंबईच्या विकासावर जोर देत निवडणूक लढवली. ही निवडणूक त्यांच्यासाठी अस्तित्वाचा प्रश्न ठरली, कारण २०२२ च्या शिवसेना फुटी नंतर त्यांचा प्रभाव कमी झाला होता आणि ही बीएमसी ही त्यांची पारंपरिक ताकद होती.
जवळजवळ चार वर्षांच्या प्रदीर्घ प्रतीक्षेनंतर, अखेर १५ जानेवारी रोजी बृहन्मुंबई महानगरपालिका (बीएमसी) साठी मतदान संपले. यापूर्वी, बीएमसी निवडणुका २०१७ मध्ये झाल्या होत्या आणि निवडून आलेल्या सभागृहाचा कार्यकाळ मार्च २०२२ मध्ये संपला होता. कायदेशीर आणि प्रशासकीय कारणांमुळे वारंवार पुढे ढकलण्यात आल्यामुळे, मुंबईतील मतदारांना अखेर त्यांचे प्रतिनिधी निवडण्याची संधी मिळाली.
या बीएमसी निवडणुकीसाठी सुमारे १.३ कोटी मतदारांनी नोंदणी केली होती. मुंबईत १०,२३२ मतदान केंद्रे उभारण्यात आली होती. बीएमसीमध्ये एकूण २२७ नगरसेवक निवडून येतात आणि कोणत्याही पक्षाला किंवा युतीला महापौर होण्यासाठी ११४ जागांची आवश्यकता असते. या निवडणुकीत सुमारे १,७०० उमेदवारांचे राजकीय भवितव्य पणाला लागले आहे.
बदलत्या परिस्थितीत पहिली बीएमसी निवडणूक
ही निवडणूक अनेक अर्थांनी ऐतिहासिक मानली जाते. गेल्या तीन दशकांपासून शिवसेनेचे बीएमसीवर वर्चस्व आहे, परंतु शिवसेना दोन गटात विभागल्यानंतरची ही पहिलीच बीएमसी निवडणूक आहे. सत्ताधारी महायुती (महायुती) अंतर्गत, भारतीय जनता पक्ष (भाजप) आणि एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना एकत्र निवडणूक लढवत आहेत.
दुसरीकडे, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (मनसे) यांच्यातील युती ही या निवडणुकीतील सर्वात मोठी राजकीय घटना मानली जात आहे. जवळजवळ २० वर्षांनंतर, ठाकरे कुटुंबातील दोन प्रमुख नेते – उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे – बीएमसी निवडणुकीत एकत्र दिसत आहेत.
कोणत्या पक्षाने किती जागा लढवल्या?
२२७ वॉर्ड असलेल्या बीएमसीमध्ये, भाजपने १३७ जागांवर उमेदवार उभे केले, तर शिंदे गटाच्या शिवसेनेने ९० जागांवर निवडणूक लढवली. अजित पवारांचा राष्ट्रवादी या युतीचा भाग नव्हता आणि त्यांनी ९० जागांवर उमेदवार उभे केले. दरम्यान, शिवसेनेने (UBT) १६३ जागांवर निवडणूक लढवली, तर मनसेने ५२ जागांवर उमेदवार उभे केले. काँग्रेसने १४३ जागांवर उमेदवार उभे केले आणि प्रकाश आंबेडकरांच्या वंचित बहुजन आघाडीशी युती केली, ज्याने ४६ जागा लढवल्या.
ठाकरे बंधूंसाठी ही निवडणूक का महत्त्वाची आहे?
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, बीएमसी निवडणुका उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे दोघांसाठीही अस्तित्वाची लढाई बनल्या आहेत. २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत उद्धव ठाकरेंच्या पक्षाला मर्यादित यश मिळाले, तर राज ठाकरेंच्या मनसेला एकही जागा जिंकता आली नाही.
तज्ज्ञांचे मत आहे की बीएमसी नेहमीच शिवसेनेच्या राजकीय सत्तेचे केंद्र राहिले आहे. मुंबईतून शिवसेनेचा उदय झाला आणि महानगरपालिकेच्या सत्तेने पक्षाला संघटनात्मक आणि आर्थिक बळकटी दिली. त्यामुळे, बीएमसीमध्ये एक मजबूत स्थान निर्माण करणे उद्धव ठाकरेंसाठी महत्त्वाचे मानले जाते.
ही निवडणूक ठाकरे कुटुंबासाठी प्रतिष्ठेची होती. बाळासाहेब ठाकरे यांच्या वारशावर आधारित शिवसेना आणि MNS ची ताकद बीएमसीत होती, पण फूट आणि बदलते राजकीय समीकरणांमुळे त्यांचा प्रभाव कमी झाला. जर युती अपयशी ठरली तर त्यांचा मुंबईतील राजकीय प्रभाव आणखी कमी होऊ शकतो.