Atal Pension Yojana अटल पेन्शन योजनेची सुविधा २०३१ पर्यंत उपलब्ध असेल, दरमहा ५००० रुपये पेन्शनची हमी
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत एका मोठ्या निर्णयात, २०३०-३१ या आर्थिक वर्षापर्यंत अटल पेन्शन योजना (एपीवाय) सुरू ठेवण्यास मान्यता देण्यात आली. या योजनेच्या प्रचारासाठी, विकासात्मक उपक्रमांसाठी आणि गॅप फंडिंगसाठी आर्थिक मदत सुरू ठेवण्यासही मंत्रिमंडळाने मान्यता दिली.
असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना वृद्धापकाळातील उत्पन्न सुरक्षा प्रदान करण्याच्या उद्देशाने ९ मे २०१५ रोजी अटल पेन्शन योजना सुरू करण्यात आली. सरकारी आकडेवारीनुसार, १९ जानेवारी २०२६ पर्यंत ८६.६ दशलक्षाहून अधिक ग्राहक या योजनेत सामील झाले आहेत.
पदोन्नती आणि जागरूकतेवर भर: मंत्रिमंडळाच्या बैठकीनंतर जारी केलेल्या अधिकृत प्रसिद्धीपत्रकानुसार, असंघटित क्षेत्रातील कामगारांमध्ये जागरूकता वाढवणे आणि क्षमता बांधणीसाठी सरकार आपला पाठिंबा सुरू ठेवेल. या योजनेचा विस्तार करण्याचे उद्दिष्ट आहे जेणेकरून दुर्गम भागातील कामगारांनाही याचा फायदा घेता येईल.
अटल पेन्शन योजना (APY) म्हणजे काय?
अटल पेन्शन योजना (APY) ही केंद्र सरकारने सुरू केलेली एक सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. तिचा प्राथमिक उद्देश असंघटित क्षेत्रात काम करणाऱ्या लोकांसाठी, जसे की रोजंदारी कामगार, चालक आणि कामगारांसाठी नियमित निवृत्तीनंतरचे उत्पन्न सुनिश्चित करणे आहे. या योजनेअंतर्गत, व्यक्तीच्या गुंतवणुकीनुसार आणि वयानुसार, वयाच्या ६० व्या वर्षानंतर मासिक ₹१,००० ते ₹५,००० पेन्शनची हमी दिली जाते.
वैशिष्ट्ये काय आहेत?
तुम्ही मासिक, त्रैमासिक किंवा सहामाही आधारावर पैसे जमा करू शकता.
ग्राहकाच्या मृत्यूनंतर, पेन्शन त्याच्या किंवा तिच्या जोडीदाराला दिली जाते.
ग्राहकाच्या मृत्यूनंतर, संपूर्ण निधी नामनिर्देशित व्यक्तीला परत केला जातो.
या योजनेत गुंतवणूक केल्याने कलम ८०सीसीडी अंतर्गत कर सूट देखील मिळते.
अटल पेन्शन योजनेसाठी पात्रता
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
भारतीय नागरिकत्व: अर्जदार भारतीय नागरिक असणे आवश्यक आहे.
वयोमर्यादा: अर्जदाराचे वय १८ ते ४० वर्षांच्या दरम्यान असणे आवश्यक आहे. (लवकर सामील होण्यामुळे कमी प्रीमियम मिळतो).
सक्रिय बँक खाते
अर्जदाराचे आधारशी जोडलेले सक्रिय बचत बँक खाते किंवा पोस्ट ऑफिस खाते असणे आवश्यक आहे. असंघटित क्षेत्र: ही योजना प्रामुख्याने अशा लोकांसाठी आहे जे इतर कोणत्याही वैधानिक सामाजिक सुरक्षा योजनेत (जसे की EPF किंवा EPS) समाविष्ट नाहीत. १ ऑक्टोबर २०२२ पासून लागू होणाऱ्या नवीन नियमांनुसार, आयकर भरणारे या योजनेत सामील होण्यास पात्र नाहीत.
५०० रुपये मासिक पेन्शन कसे मिळवायचे
अटल पेन्शन योजनेअंतर्गत, लाभार्थ्यांना ६० वर्षांच्या वयानंतर त्यांच्या योगदानावर अवलंबून, १,००० ते ५,००० रुपयांपर्यंत किमान हमी मासिक पेन्शन मिळते.
पेमेंट प्रक्रिया: लाभार्थी ६० वर्षांचा झाल्यावर पेन्शन लाभ सुरू होतात. स्वयं-डेबिटद्वारे बचत खात्यातून योगदान कापले जाते. मासिक, त्रैमासिक किंवा सहामाही पेमेंटसाठी लवचिक पेमेंट पर्याय उपलब्ध आहेत.
एकूण रक्कम नामांकित व्यक्तीला परत केली जाते
जर ग्राहकाचा मृत्यू झाला तर पेन्शन त्यांच्या जोडीदाराला दिली जाते. दोघांच्याही मृत्यूनंतर, जमा केलेली एकूण रक्कम नामांकित व्यक्तीला परत केली जाते.
नोंदणीमध्ये उत्तर प्रदेश आघाडीवर आहे
१९ जानेवारी २०२६ पर्यंत, योजनेअंतर्गत नोंदणी ८६.६ दशलक्ष ओलांडली आहे. एप्रिल २०२५ मध्ये शेअर केलेल्या आकडेवारीनुसार, उत्तर प्रदेश १.२ कोटींहून अधिक लोकांनी नोंदणी केली आहे. राज्यात प्रयागराज, लखनऊ, बरेली, फतेहपूर आणि कानपूर हे राज्य नोंदणीमध्ये आघाडीवर आहेत. सरकारचे म्हणणे आहे की ग्रामीण आणि शहरी दोन्ही भागात विशेष मोहिमांमुळे असंघटित क्षेत्रातील कामगारांच्या सहभागात विक्रमी वाढ झाली आहे.