Aajibaichi Shala आजीबाईंची शाळा, नऊवारी गुलाबी साडीत दप्तर घेऊन पोहचतात आजी
आजीबाईची शाळा ही महाराष्ट्रातील एक प्रेरणादायी शैक्षणिक उपक्रम आहे, जो प्रामुख्याने ६० वर्षांवरील महिलांसाठी (आजी-बहिणींसाठी) सुरू करण्यात आला आहे. हा उपक्रम ज्येष्ठ महिलांना शिक्षणाची संधी देऊन त्यांच्या बालपणी अपूर्ण राहिलेल्या स्वप्नांना पूर्ण करण्यास मदत करतो. यात वाचन, लेखन, गणित, बालगीते आणि मूलभूत जीवन कौशल्ये शिकवली जातात. हा उपक्रम सामाजिक साक्षरता वाढवण्यासाठी आणि महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी महत्वाचा आहे. महाराष्ट्र सरकारच्या शिक्षण विभागाच्या सहकार्याने आणि स्थानिक संस्थांच्या मदतीने चालवला जातो.
स्थान
मुख्य शाळा: फांगणे गाव, मुरबाड तालुका, ठाणे जिल्हा, महाराष्ट्र
कसे पोहोचावे: मुंबईपासून सुमारे १२५ किमी अंतरावर. मुंबई-नाशिक महामार्गावरून मुरबाडला पोहोचून फांगणे गावाकडे वळावे लागते. स्थानिक बस किंवा खासगी वाहनाने सहज उपलब्ध.
इतर ठिकाणे: हा उपक्रम मुरबाड तालुक्यातील इतर गावांमध्येही विस्तारित झाला आहे, जसे की जिल्हा परिषद शाळांमध्ये विशेष वर्ग. काही ठिकाणी तो ३६५ दिवस सुरू असतो, ज्यामुळे ज्येष्ठ महिलांना नियमित सहभागी होता येते.
इतिहास आणि सुरुवात
या शाळेची संकल्पना अत्यंत भावूक प्रसंगातून पुढे आली. फांगणे गावात शिवजयंतीनिमित्त ‘ग्रंथ पारायण’ सुरू होते. त्यावेळी गावातील काही आजींनी खंत व्यक्त केली की, “आम्ही शाळेत गेलो असतो, तर आज आम्हालाही हे वाचता आले असते.” ही गोष्ट योगेंद्र बांगर यांच्या मनाला लागली आणि त्यांनी ठरवले की या आजींना साक्षर करायचे. त्यातूनच ‘आजीबाईंची शाळा’ जन्माला आली. पुढील काही वर्षांत, त्यांनी कुटुंबांशी संवाद साधला, पाठिंबा गोळा केला आणि आजींना शिक्षण घेण्यासाठी प्रोत्साहित केले. त्यापैकी अनेकांनी यापूर्वी कधीही पाटी धरली नव्हती. काहींना स्वतःचे नावही नीट लिहिता येत नव्हते.
आजीबाई ची शाळा कधी सुरू झाली?
महिला दिनी २०१६ रोजी, एका शेतकऱ्याच्या राहत्या घरात शाळा सुरू झाली. शाळेत जाणाऱ्या महिला गुलाबी साड्या घालतात. या आजी अभ्यास करतात, सण साजरे करतात, मेळाव्यांमध्ये सहभागी होतात आणि २०१८ मध्ये वाईला दोन दिवसांच्या सहलीलाही गेल्या होत्या, हा त्यांच्यापैकी अनेकांसाठी एक अनोखा अनुभव होता. आजींची घरातील कामे आटोपल्यावर दुपारी ही शाळा भरते.
आजीबाई ची शाळा शाळेत काय शिकवले जाते?
येथे येणाऱ्या महिला ‘अ’ ते ‘अनार’ पर्यंत लिहायला शिकतात. त्या एबीसी, कविता, गुणाकार सारण्या, गणित आणि अगदी चित्रकला देखील शिकतात. ७०, ८० आणि ९० च्या दशकातील महिला अभ्यास करण्यासाठी येतात. येथे आजींना लिहायला-वाचायला, स्वाक्षरी करायला आणि साधे गणित शिकवले जाते.