कोजागिरी पौर्णिमेच्या रात्री चंद्राच्या प्रकाशात बसून आटवलेले मसाला दूध पिण्याची एक खास परंपरा आहे. आटवून घट्ट केलेले, केशर-वेलचीचा सुवास आणि सुक्या मेव्याची समृद्ध चव असणारे खमंग मसाला दूध घरीच बनवण्याची सोपी कृती खालीलप्रमाणे आहे:
१. दुधाच्या मसाल्याचे साहित्य (मसाला पावडर)
काजू: १० ते १२
बदाम: १० ते १२
पिस्ता: १० ते १२
वेलची: ६ ते ७
जायफळ पूड: १/४ लहान चमचा
केशर: १५ ते २० काड्या
मसाला बनवण्याची कृती:
काजू, बदाम आणि पिस्ता मंद आचेवर १-२ मिनिटे हलके भाजून घ्या, जेणेकरून त्यातील ओलसरपणा निघून जाईल. थंड झाल्यावर हे ड्रायफ्रूट्स, वेलची, केशर आणि जायफळ पूड मिक्सरच्या भांड्यात घ्या. मिक्सर ‘पल्स मोड’ वर चालू-बंद करत रवाळ/मध्यम बारीक वाटून घ्या. (सलग मिक्सर फिरवल्यास ड्रायफ्रूट्समधून तेल सुटू शकते).
२. कोजागिरी विशेष मसाला दूध (दूध बनवण्याची कृती)
साहित्य:
फुल क्रीम दूध: १ लिटर
साखर: ४ ते ५ मोठे चमचे (किंवा चवीनुसार)
तयार केलेला दूध मसाला: २ ते ३ मोठे चमचे
केशर: थोड्या कोमट दुधात भिजवलेले (१०-१२ काड्या)
सजावटीसाठी: पिस्ता आणि बदामाचे बारीक काप
कृती:
दूध आटवणे: एका मोठ्या आणि जाड बुडाच्या कढईत/भांड्यात १ लिटर दूध गरम करायला ठेवा. दुधाला उकळी आल्यावर गॅस मध्यम करा आणि दूध सतत ढवळत राहा. दूध सुमारे २५% ते ३०% आटेपर्यंत (घट्ट होईपर्यंत) १० ते १२ मिनिटे उकळू द्या.
मसाला व साखर घालणे: दूध थोडे घट्ट झाल्यावर त्यात २ ते ३ मोठे चमचे तयार केलेला दूध मसाला आणि भिजवलेले केशर घाला. सर्व व्यवस्थित मिक्स करा.
उकळणे: त्यानंतर त्यात चवीनुसार साखर घाला आणि साखर विरघळेपर्यंत अजून ५ मिनिटे मंद आचेवर दूध उकळू द्या.
सर्व्ह करणे: गॅस बंद करा. वरून बारीक चिरलेले बदाम आणि पिस्त्याचे काप घाला. कोजागिरी पौर्णिमेच्या रात्री चंद्राच्या प्रकाशात ठेवून हे गरमागरम किंवा थंड केलेले मसाला दूध सर्व्ह करा.
खास टिप्स:
केशरचा रंग: केशर आधीच २ चमचे कोमट दुधात भिजवून ठेवल्यास दुधाला छान पिवळसर रंग आणि सुरेख सुवास येतो.
कढईची साय: दूध उकळताना भांड्याच्या कडेला जमा होणारी साय काढून परत दुधातच मिसळावी, ज्यामुळे दूध छान मलाईदार होते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
ALSO READ: कोजागरी पौर्णिमेला पारंपरिक बासुंदीला द्या चॉकलेट ट्विस्ट; मुलांची फेव्हरेट डिश