निरोगी आणि संतुलित आरोग्यासाठी भारतीय जेवणाचे ताट कसे असावे, याचा सोपा आणि शास्त्रीय नियम म्हणजेच ‘हाफ प्लेट नियम’ (Half-Plate Rule) होय. आपल्या पारंपरिक भारतीय जेवणात सर्व पोषक घटक असतात, फक्त ताटातील पदार्थांचे प्रमाण योग्य असणे गरजेचे असते.

 

१. भारतीय ‘हेल्दी ताटाची’ योग्य रचना 

ताटाचे मुख्य ४ भाग करून पदार्थांचे वाटप खालीलप्रमाणे करावे:

५०% भाग (अर्धे ताट) – भाज्या आणि कोशिंबीर:यात हिरव्या पालेभाज्या, वाफवलेल्या/मोड आलेल्या भाज्या, गाजर, काकडी, टोमॅटो आणि बीट यांसारख्या कोशिंबिरीचा समावेश असावा.

फायदा: यातून शरीराला भरपूर फायबर, व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्स मिळतात, ज्यामुळे पचनक्रिया उत्तम राहते.

 

२५% भाग (पाव ताट) – प्रथिने:

यात वरण/आमटी, मूग-मटकी-चवळीची उसळ, पनीर, दही किंवा ताक यांचा समावेश असावा. (मांसाहारी असल्यास उकडलेले अंडे किंवा मासे/चिकन).

फायदा: प्रथिनांमुळे स्नायू मजबूत होतात आणि दीर्घकाळ भूक लागत नाही.

ALSO READ: रात्री झोपण्यापूर्वी मसालेदार दूध प्या; जाणून घ्या आरोग्यासाठी होणारे फायदे

२५% भाग (पाव ताट) – कर्बोदके:

यात ज्वारी, बाजरी, नाचणी (रागी) किंवा गव्हाची १-२ पोळी/भाकरी किंवा हस्तप्रमाणात (१ लहान वाटी) भात असावा.

फायदा: यातून शरीराला दिवसभरासाठी आवश्यक ऊर्जा मिळते.

 

२. ताटातील इतर ४ महत्त्वाचे घटकगुड फॅट्स :

वरण-भातावर किंवा भाकरीवर १ लहान चमचा साजूक तूप आवर्जून घ्यावे. हे जीवनसत्त्वे शोषून घेण्यास मदत करते.

प्रोबायोटिक्स: जेवणात १ वाटी ताक किंवा दही असावे. यामुळे आतड्यांचे आरोग्य सुधारते.

नैसर्गिक चव व पाचक घटक: लिंबाची एक फोड, थोडेसे आले-लसणाची चटणी किंवा घरातील पारंपरिक आवळ्याचे/लिंबाचे लोणचे.

पाणी: जेवताना खूप जास्त पाणी पिणे टाळावे. जेवणापूर्वी ३० मिनिटे किंवा जेवणानंतर ४५ मिनिटांनी पाणी प्यावे.

 

३. निरोगी ताटासाठी ‘हे’ ५ नियम नेहमी लक्षात ठेवा

रंगीबेरंगी ताट : ताटात जितके जास्त नैसर्गिक रंग (हिरवा, लाल, पिवळा, पांढरा) असतील, तितके जास्त अँटीऑक्सिडंट्स शरीराला मिळतात.

प्रोसेस्ड अन्न वर्ज्य: ताटात पापड, कुरडई, जास्त तेलकट किंवा मैद्याचे पदार्थ रोजच्या जेवणात ठेवू नका.

३२ वेळा चावून खाणे: अन्न सावकाश आणि व्यवस्थित चावून खाल्यास पचन व्यवस्थित होते आणि वजन नियंत्रणात राहते.

रात्रीचे जेवण हलके: रात्रीच्या ताटात भात किंवा जड धान्यांचे प्रमाण कमी ठेवून भाज्या व सूपाचा वापर जास्त करावा.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

ALSO READ: तूप खाणे हानिकारक नाही! योग्य प्रमाणात सेवनाचे फायदे जाणून घ्या