अनंत चतुर्दशी हा गणेशोत्सवाचा शेवटचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा दिवस असतो. या दिवशी श्री गणेशाचे विसर्जन केले जाते आणि अनंत पद्मनाभाची (श्रीविष्णूची) विशेष पूजा-अर्चा केली जाते. त्यामुळे या दिवशी बाप्पाला निरोप देताना आणि अनंत व्रताच्या पूजेसाठी खास पारंपारिक नैवेद्य तयार केला जातो.

ALSO READ: घरी गणपती बाप्पाचे विसर्जन कसे करावे, सोपी पद्धत आणि ५ महत्त्वाचे नियम जाणून घ्या…

१. उकडीचे मोदक (Ukadiche Modak)

महत्त्व: गणपती बाप्पाचा सर्वात प्रिय पदार्थ म्हणजे उकडीचा मोदक. विसर्जनाच्या दिवशी बाप्पाला निरोप देताना २१ उकडीच्या मोदकांचा नैवेद्य दाखवण्याची विशेष परंपरा आहे.

वैशिष्ट्य: तांदळाच्या पिठाची उकड काढून त्यात ओले खोबरे आणि गुळाचे सारण भरून वाफवले जातात. वरून साजूक तुपाची धार सोडून नैवेद्य अर्पण केला जातो.

 

२. अनंत व्रताचा विशेष नैवेद्य: १४ पुऱ्या / घारगे (14 Pooris)

महत्त्व: अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी श्री अनंताचे (विष्णूचे) व्रत पाळले जाते. या पूजेत १४ या संख्येला विशेष महत्त्व असते.

 

नैवेद्य: १४ घारगे (भोपळ्याच्या गोड पुऱ्या) किंवा १४ गोड पुऱ्या: गव्हाचे पीठ आणि गुळ/दूध वापरून तळलेल्या १४ गोड पुऱ्यांचा नैवेद्य अनंताला दाखवला जातो.

१४ अनारसे किंवा १४ अनारशांच्या चकत्या: काही भागांत १४ अनारसे अर्पण करण्याची परंपरा आहे.

 

३. पुरणपोळी आणि कटाची आमटी (Puran Poli)

महत्त्व: महाराष्ट्रात सणावाराला पुरणपोळीचा बेत आवर्जून केला जातो. अनंताच्या दिवशी अनेक घरांमध्ये महाप्रसादासाठी पुरणपोळी बनवली जाते.

सोबत: गरमागरम पुरणपोळी, कटाची आमटी, भात, गुळवणी आणि तूप असा पूर्ण स्वयंपाक केला जातो.

 

४. पंचखाद्य किंवा खिरीचा नैवेद्य (Kheer & Panchakhadya)

गव्हाची किंवा शेवयांची खीर: देवाला नैवेद्यासाठी साजूक तुपात बनवलेली शेवयांची किंवा गव्हाची खीर अर्पण केली जाते.

पंचखाद्य : सुके खोबरे, खारीक, बदाम, खसखस आणि खडीसाखर एकत्र करून तयार केलेले पंचखाद्य देवापुढे ठेवले जाते.

 

५. दही-भाताचा नैवेद्य (Dahi Bhat / Shidori)

महत्त्व: बाप्पाच्या विसर्जन मिरवणुकीत प्रवासासाठी (शिदोरी म्हणून) दही-भात किंवा पोहे-दही अर्पण केले जातात. विसर्जनाच्या वेळी हा नैवेद्य वाहत्या पाण्यात किंवा आरतीनंतर प्रसाद म्हणून वाटला जातो.

 

पूजेची विशेष टीप:अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी पूजेच्या ताटात १४ दोरे (अनंत दोरा) पूजले जातात आणि नैवेद्यात १४ फळे, १४ पाने (विड्याची) व १४ पुऱ्या ठेवण्याची प्रथा आहे.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

 

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: अनंत चतुर्दशी २०२६ कधी आहे? या दिवशी अनंत सूत्र बांधण्याची परंपरा आहे, या १४ गाठी कशाचे प्रतीक?