मुद्रा आणि इतर योगासनांचे वर्णन करणारा सर्वात जुना ग्रंथ म्हणजे घेरंड संहिता. हठयोगावरील हा ग्रंथ महर्षी घेरंड यांनी लिहिला आहे. घेरंड संहितेत २५ मुद्रांचा उल्लेख आहे, तर हठयोग प्रदीपिकेत १० मुद्रांचा उल्लेख आहे. तथापि, इतर सर्व योग ग्रंथांमधील मुद्रा एकत्र केल्यास, एकूण ५० ते ६० हस्तमुद्रा आहेत. चला, आकाश मुद्रा कशी करावी आणि तिचे १४ फायदे जाणून घेऊया.
ALSO READ: चांगल्या झोपेसाठी रात्री झोपण्यापूर्वी ही योगासने करा, तुम्हाला लवकर झोप लागेल
आकाश मुद्रा असे नाव दिले आहे कारण आकाशाचे गुणधर्म आणि ही मुद्रा करण्याचे गुणधर्म सारखेच आहेत. ही मुद्रा करताना आपण आपल्या हृदयाशी जोडले जातो, कारण यात हाताचे मधले बोट वापरले जाते, जे आपल्या हृदयाशी जोडलेले असते. आकाश मुद्रा ही योगातील अशी मुद्रा आहे, जी शरीरातील पंचतत्त्वांपैकी आकाश तत्त्व वाढवते आणि आकाश तत्त्वाच्या कमतरतेमुळे होणाऱ्या आरोग्य समस्या दूर करते. आयुर्वेदानुसार, कोणतीही आरोग्य समस्या पंचतत्त्व आणि वात, पित्त व कफ यांच्यातील असंतुलनामुळे उद्भवते.
आकाश मुद्रा दोन प्रकारे केली जाते, एक म्हणजे हस्त मुद्रा आणि दुसरी म्हणजे आसन मुद्रा.
१. आकाश मुद्रा:-
ध्यानस्थ मुद्रेत बसा, नंतर शांभवी मुद्राचा सराव करत जीभ तोंडात वाकवून टाळूला स्पर्श करा. त्यानंतर, हळूहळू आपले डोके मागे झुकवून आसन पूर्ण करा.
२. आकाश हस्त मुद्रा:
आकाश मुद्रा करण्यासाठी, प्रथम पद्मासन, सुखासन किंवा वज्रासनात बसा. आता, दोन्ही हातांची मधली बोटे अंगठ्यांच्या टोकांशी जोडा. हे दिवसातून ३ वेळा १० ते १५ मिनिटे करा.
चलन कसे बनवायचे:-
आकाश मुद्रा करण्यापूर्वी वज्रासनात बसा. त्यानंतर, तुमच्या अंगठ्याचे टोक मधल्या बोटाच्या टोकाशी जोडा. बाकीची बोटे सरळ ठेवा. ही आकाश मुद्रा आहे.
समवायचा कालावधी: सुरुवातीला, दोन्ही आसनांचा कालावधी १ मिनिटापासून वाढवून किमान ५ मिनिटे करा. हे दिवसातून फक्त तीन वेळा करा. एकदा सराव झाल्यावर वेळ वाढवता येईल.
ALSO READ: नैराश्य दूर करण्यासाठी दररोज करा ही ३ योगासने
दोन्ही आसने करण्याचे फायदे:-
१. या मुद्रेचा सराव करणाऱ्याला चेतना शक्ती प्राप्त होते.
२. त्यामुळे मनाला शांती मिळते आणि मनात सकारात्मक विचार येतात.
३. असे केल्याने आज्ञा चक्रावर लक्ष केंद्रित होते.
४. यामुळे हाडे मजबूत होतात.
५. यामुळे सर्व हृदयविकार बरे होण्यास मदत होते आणि छातीतल्या दुखण्यापासून आराम मिळतो.
६. कानातून येणारा स्राव, कानदुखी इत्यादी थांबतात.
७. असे केल्याने ऐकण्याची शक्ती सुधारते.
८. मायग्रेन किंवा सायनुसायटिसमुळे होणारी वेदना कमी करते.
९. हे आसन उच्च रक्तदाबातही फायदेशीर ठरते.
१०. शरीरात जडपणा असला तरीही हे आसन प्रभावी ठरते.
११. शरीर विषारी घटक बाहेर टाकते.
१२. वात, पित्त आणि कफ यांच्यात संतुलन साधले जाते, परंतु वात प्रकृतीच्या लोकांनी ही मुद्रा करू नये.
१३. आकाश मुद्रा केल्याने शरीरात चपळता निर्माण होते.
१४. मधले बोट हे शनीचे बोट मानले जाते. जेव्हा अग्नी आणि शनी एकत्र येतात, तेव्हा आध्यात्मिक ऊर्जा तीव्र होते, जी आध्यात्मिक आणि ऐहिक यशासाठी आवश्यक असते.
ALSO READ: दररोज ५ मिनिटे परिघासन करण्याचे फायदे जाणून घ्या
सावधगिरी-
१. चालताना आकाश मुद्रा करू नये.
२. जेवताना ही मुद्रा केली जात नाही.
३. मुद्रा करताना आपले हात कधीही उलटे करू नका.
४. आकाश मुद्रा करताना संयम बाळगणे देखील खूप महत्त्वाचे आहे.
५. वात प्रकृतीच्या व्यक्तींनी हे आसन करू नये. यामुळे गॅस, कोरडी त्वचा आणि संधिवात होऊ शकतो.
अस्वीकरण: वेबदुनियावर आरोग्य, सौंदर्य प्रसाधने, आयुर्वेद, योग, धर्म, ज्योतिष, वास्तु, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित केलेले व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ जनहित लक्षात घेऊन आपल्या माहितीसाठी आहेत. वेबदुनिया या बाबींच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. यापैकी कोणत्याही गोष्टीचा वापर करण्यापूर्वी नेहमी तज्ञांचा सल्ला घ्या.
Edited By – Priya Dixit