वाढते वजन ही आजकाल एक सर्वसामान्य समस्या झाली असून, ते कमी करण्यासाठी अनेकांना वर्षानुवर्षे संघर्ष करावा लागतो. एकाच जागी तासनतास बसून राहणे, व्यायामाचा अभाव आणि अनियमित आहार यांसारख्या अयोग्य सवयींमुळे वजन वाढते. वजन नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आहार जितका महत्त्वाचा आहे, तितकेच दैनंदिन सवयींमधील छोटे बदलही उपयुक्त ठरतात. जसे की, सकाळचा नाश्ता, दुपारचे आणि रात्रीचे जेवण या प्रत्येक मुख्य आहारानंतर केवळ १० मिनिटे चालण्याची सवय लावणे. सहसा आपण जेवण होताच आराम करण्यासाठी सोफ्यावर बसतो, मोबाईल पाहतो किंवा झोपतो. ज्यांना व्यायामासाठी वेगळा वेळ काढणे शक्य होत नाही, त्यांच्यासाठी जेवणानंतरची ही १० मिनिटांची हलकी शतपावली अत्यंत सोपी आणि लाभदायी ठरू शकते. या सवयीमुळे वजन कसे नियंत्रणात राहते, ते पाहूया.

 

१० मिनिटे चालण्याचा वजन व्यवस्थापनाला कसा फायदा होतो?

गरजेपेक्षा जास्त कॅलरीज खाणे (बीएमआयच्या प्रमाणानुसार) आणि शारीरिक हालचाल नसणे, ही वजन वाढण्याची मुख्य कारणे आहेत. शरीर जेव्हा अन्नातील ऊर्जेचा पूर्ण वापर करू शकत नाही, तेव्हा अतिरिक्त ऊर्जा चरबीच्या रूपात साठून राहते. जेवणानंतर थोडे चालल्यास या कॅलरीज जळतात आणि ऊर्जेचा योग्य वापर होतो. जर तुम्ही दिवसातून तीन वेळा जेवल्यानंतर प्रत्येकी १० मिनिटे चाललात, तर दिवसभरात नकळतपणे तुमचे ३० मिनिटे चालणे पूर्ण होते. ज्यांना सलग अर्धा तास व्यायाम करणे जमत नाही, त्यांच्यासाठी हा उत्तम पर्याय आहे.

 

जेवणानंतर चालण्याचे इतर आरोग्यदायी फायदे

अन्न खाल्ल्यानंतर शरीर त्यातील कर्बोदकांचे रूपांतर ग्लुकोजमध्ये करते, जे रक्ताद्वारे पेशींना ऊर्जा देते. या प्रक्रियेत रक्तातील साखरेचे प्रमाण नैसर्गिकरीत्या वाढते. मात्र, जेवणानंतर चालल्यामुळे स्नायू कार्यरत होतात आणि ऊर्जेसाठी ते रक्तातील हे ग्लुकोज वापरू लागतात. परिणामी, जेवणानंतर रक्तातील साखर अचानक वाढण्यावर नियंत्रण राहते. शिवाय, दररोजची ही ३० मिनिटांची हालचाल कॅलरीज खर्च करून दीर्घकाळ वजन स्थिर ठेवण्यास मदत करते.

 

पचनक्रियेसाठीही गुणकारी

जड किंवा तेलकट पदार्थ खाल्ल्यानंतर पोट फुगल्यासारखे किंवा आळस आल्यासारखे वाटणे सामान्य आहे. अशा वेळी जेवणानंतर थोडा वेळ चालल्यास शरीर क्रियाशील राहते आणि अन्न पचणे सोपे जाते. या हलक्या हालचालीमुळे आतड्यांचे कार्य सुधारते. तथापि, प्रत्येकालाच या सवयीमुळे गॅस, ॲसिडिटी किंवा बद्धकोष्ठतेपासून पूर्ण आराम मिळेल असे नाही; कारण या तक्रारींना चुकीचा आहार, पाण्याची कमतरता किंवा काही औषधेही कारणीभूत असू शकतात. जेवणानंतर वेगाने धावण्याऐवजी अगदी संथ आणि आरामात चालणे केव्हाही चांगले.

 

चालताना काय टाळावे?

जेवणानंतर चालणे सोपे असले तरी ते योग्य पद्धतीने करणे गरजेचे आहे. झटपट फायद्याच्या अपेक्षेने वेगाने चालल्यास त्रास होऊ शकतो, म्हणून नेहमी सावकाश चालण्यास सुरुवात करा. तसेच, चालून आल्यावर लगेच आडवे होणे किंवा झोपणे टाळावे; कारण यामुळे पोटातील ॲसिड अन्ननलिकेत वर येण्याची (ॲसिड रिफ्लक्स) शक्यता असते. ज्यांना आधीच छातीत जळजळ किंवा पित्ताचा त्रास आहे, त्यांनी याची विशेष काळजी घ्यावी.

 

कोणती खबरदारी घ्यावी?

निरोगी व्यक्तींसाठी जेवणानंतर चालणे पूर्णपणे सुरक्षित असले, तरी काही आजारांमध्ये सतर्क राहणे गरजेचे आहे. मधुमेह असलेल्या रुग्णांनी, विशेषतः जे इन्सुलिन किंवा साखर कमी करणारी औषधे घेतात, त्यांनी चालताना रक्तातील साखरेच्या पातळीकडे लक्ष द्यावे; कारण त्यांना साखर अचानक कमी होण्याचा (हायपोग्लायसेमिया) धोका असू शकतो. याशिवाय, हृदयविकार, श्वसनाचे त्रास किंवा चालताना वेदना होणाऱ्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय हा व्यायाम सुरू करू नये. तुम्ही कोणत्याही आजाराची औषधे घेत असल्यास, आपल्या दिनचर्येत हा बदल करण्यापूर्वी डॉक्टरांचे मार्गदर्शन नक्की घ्या.