डिजिटल युगात डेटिंगचे स्वरूप झपाट्याने बदलत आहे. ‘Ghosting’, ‘Situationship’, ‘Breadcrumbing’ यांसारख्या शब्दांनंतर आता आणखी एका डेटिंग ट्रेंडची चर्चा सुरू आहे—‘Puffer Fishing’. विशेषतः Gen Z डेटिंगच्या संदर्भात हा शब्द सोशल मीडियावर चर्चेत आला आहे. मात्र, ही वर्तणूक पूर्णपणे नवीन नाही; या आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या भावनिक वर्तनाला आता एक नवे नाव मिळाले आहे.
‘Puffer Fishing’ म्हणजे नेमकं काय?
‘Puffer Fishing’ म्हणजे नातं सुरुवातीला छान सुरू असताना, समोरच्या व्यक्तीशी भावनिक जवळीक वाढू लागली की अचानक दूर जाणे, संवाद कमी करणे किंवा नात्यातून माघार घेणे. सुरुवातीला व्यक्ती खूप लक्ष देते, सतत मेसेज करते, भेटण्याची इच्छा व्यक्त करते आणि नात्याबद्दल उत्साह दाखवते. पण जेव्हा नातं अधिक गंभीर आणि भावनिक होऊ लागतं, तेव्हा तिच्या वर्तनात अचानक बदल दिसतो.
ती व्यक्ती:
मेसेजला उशिरा किंवा अजिबात उत्तर देत नाही
भेटण्याचे प्लॅन टाळू लागते
अचानक ‘मला स्पेस हवी आहे’ असे म्हणते
भावनिक चर्चांपासून दूर पळते
छोट्या-छोट्या गोष्टींवरून वाद निर्माण करू शकते
समोरच्या व्यक्तीच्या उणिवा शोधू लागते
कधी कधी थेट Ghosting करून गायब होते
अशा प्रकारे जवळीक वाढताच स्वतःभोवती भावनिक ‘संरक्षण कवच’ तयार करण्याची प्रवृत्ती म्हणजेच Puffer Fishing.
या ट्रेंडला ‘Puffer Fish’ हे नाव का?
यामागे समुद्रातील Puffer Fish म्हणजेच फुगणाऱ्या माशाचे उदाहरण दिले जाते. या माशाला धोका जाणवला की तो स्वतःला फुगवून मोठा आणि काटेरी दिसू लागतो. त्याचा हा बचावात्मक स्वभाव शिकारीला दूर ठेवण्यासाठी असतो. डेटिंगमध्येही काही व्यक्ती भावनिक जवळीक हीच एक प्रकारची ‘धोक्याची घंटा’ समजतात. समोरची व्यक्ती खूप जवळ येऊ लागली की ते भावनिकदृष्ट्या स्वतःला ‘फुगवून’ म्हणजेच भिंत उभी करून दूर होतात.
सुरुवातीला इतकं प्रेम, मग अचानक बदल का?
Puffer Fishing करणारी व्यक्ती सुरुवातीपासूनच नात्याबद्दल खोटी असते असे नाही. अनेकदा तिलाही नातं आणि जवळीक हवी असते. मात्र, नातं भावनिकदृष्ट्या गंभीर होताच vulnerability म्हणजेच स्वतःच्या भावना, भीती आणि कमकुवत बाजू समोर ठेवण्याची भीती निर्माण होऊ शकते. रिलेशनशिप तज्ज्ञांच्या मते, काही लोकांसाठी भावनिक जवळीक ही सुरक्षित वाटण्याऐवजी दबाव किंवा धोका वाटू शकतो. अशावेळी ते संवाद साधण्याऐवजी मागे हटणे पसंत करतात.
‘Puffer Fishing’ मागे बालपणीचे अनुभवही कारणीभूत?
काही तज्ज्ञांच्या मते, अशा वर्तनामागे व्यक्तीचे पूर्वीचे भावनिक अनुभव असू शकतात. लहानपणी भावनिक गरजा दुर्लक्षित होणे, प्रेम किंवा स्वीकारासाठी सतत संघर्ष करावा लागणे किंवा जवळीक सुरक्षित वाटत नसणे यामुळे पुढील आयुष्यातही भावनिक संबंधांपासून भीती वाटू शकते.
मात्र, प्रत्येक व्यक्तीच्या बाबतीत हेच कारण असेल असे म्हणता येत नाही. त्यामुळे Puffer Fishing ला कोणतेही मानसिक निदान किंवा ठराविक मानसिक आजार समजणे योग्य नाही.
तुम्ही ‘Puffer Fishing’ चे शिकार होत आहात का?
तुमचा पार्टनर सुरुवातीला प्रचंड प्रेम आणि लक्ष देतो, पण नातं थोडं गंभीर होताच अचानक थंड वागू लागतो का? असे वारंवार होत असेल तर काही संकेतांकडे लक्ष देता येईल.
उदाहरणार्थ—
Hot and Cold Behaviour:
कधी खूप जवळीक, तर कधी पूर्ण दुर्लक्ष.
अचानक संवाद बंद:
सगळं व्यवस्थित सुरू असताना कोणतेही स्पष्ट कारण न देता संपर्क कमी करणे.
गंभीर चर्चेपासून पळणे:
भविष्यातील नातं, भावना किंवा commitment यावर चर्चा सुरू झाली की विषय बदलणे किंवा संभाषण टाळणे.
विनाकारण वाद:
नातं गंभीर होण्याच्या काळात छोट्या मुद्द्यांवरून वारंवार भांडण सुरू करणे.
अचानक ब्रेकअप किंवा Ghosting:
समस्या सोडवण्याऐवजी थेट नातं संपवणे किंवा कोणतीही माहिती न देता गायब होणे.
पुन्हा अचानक परत येणे:
काही काळ दूर राहिल्यानंतर काहीच घडले नाही अशा पद्धतीने पुन्हा संपर्क साधणे.
हे फक्त Gen Z मध्येच दिसते का?
नाही. Puffer Fishing ही केवळ Gen Z ची समस्या आहे असे म्हणणे योग्य ठरणार नाही. ही वर्तणूक वेगवेगळ्या वयोगटांतील लोकांमध्ये दिसू शकते. मात्र, सोशल मीडिया आणि आधुनिक डेटिंग संस्कृतीमुळे अशा वर्तनासाठी नवीन शब्द वेगाने लोकप्रिय होत आहेत. यामुळे हा ट्रेंड Gen Z च्या डेटिंग चर्चांशी जोडला गेला आहे.
‘Puffer Fishing’ आणि साधं नातं संपवणं यात फरक काय?
एखाद्या व्यक्तीला नातं पुढे न्यायचं नाही हे जाणवणे आणि प्रामाणिकपणे ते सांगणे ही वेगळी गोष्ट आहे. प्रत्येक वेळी नात्यातून बाहेर पडणे म्हणजे Puffer Fishing नाही.
फरक वर्तनाच्या पॅटर्नमध्ये आहे. एखादी व्यक्ती सतत जवळीक निर्माण करते, नातं गंभीर होताच मागे हटते आणि हा प्रकार वारंवार घडतो, तर त्याला Puffer Fishing च्या स्वरूपात पाहिले जाऊ शकते.
अशा नात्यात काय करावे?
सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे अंदाज बांधण्याऐवजी स्पष्ट संवाद साधणे. पार्टनर अचानक दूर जात असेल तर शांतपणे त्याला किंवा तिला काय वाटत आहे हे विचारणे महत्त्वाचे आहे. समोरच्या व्यक्तीला काही काळासाठी Space हवी असेल तर ती स्पष्टपणे सांगणेही योग्य आहे.
मात्र, वारंवार प्रेम, दुरावा, Ghosting आणि पुन्हा जवळीक असा चक्राकार पॅटर्न सुरू असेल आणि त्याचा तुमच्या भावनांवर परिणाम होत असेल, तर स्वतःच्या भावनिक मर्यादा निश्चित करणे गरजेचे आहे.
शेवटी महत्त्वाचं काय?
Puffer Fishing हा फक्त एक सोशल मीडिया ट्रेंडिंग शब्द नाही; तो भावनिक जवळिकीपासून दूर जाणाऱ्या एका वर्तनपद्धतीला दिलेले नाव आहे. नात्यात जवळीक वाढणे ही भीतीची गोष्ट न मानता त्याबद्दल मोकळेपणाने बोलणे, आपल्या भावना व्यक्त करणे आणि समोरच्या व्यक्तीच्या सीमांचा आदर करणे हे निरोगी नात्यासाठी अधिक महत्त्वाचे आहे.
कारण प्रेमात जवळीक हवी असते, पण त्यासोबत विश्वास, संवाद आणि भावनिक सुरक्षितताही तितकीच आवश्यक असते.