सणासुदीच्या काळात किंवा विशेष प्रसंगी जास्त खाल्ल्याने गॅस, जडपणा आणि पोट फुगणे यांसारख्या पोटाच्या समस्या उद्भवू शकतात. काही सोप्या घरगुती उपायांनी आराम मिळू शकतो, परंतु समस्या कायम राहिल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
ALSO READ: सूर्यास्तानंतर फळे खाणे आरोग्यासाठी हानिकारक आहे का? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे मत आणि योग्य वेळ
सणासुदीची मेजवानी असो किंवा कुटुंबासोबतचा एखादा विशेष प्रसंग असो, लोक अनेकदा स्वादिष्ट पदार्थ पाहून गरजेपेक्षा जास्त खातात. काही वेळाने त्यांना पोट जड झाल्यासारखे, गॅस, ढेकर येणे आणि पोट फुगल्यासारखे वाटू लागते. या समस्येला पोट फुगणे (ब्लोटिंग) म्हणतात. साधारणपणे, हळू हळू खाणे, जेवणाचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे आणि जेवणानंतर हलके चालणे पचनक्रियेस मदत करू शकते. याव्यतिरिक्त, जिरे, ओवा, बडीशेप आणि आले यांसारख्या स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असलेल्या घटकांपासून बनवलेली पेये देखील काहींना आराम देऊ शकतात. तथापि, घरगुती उपाय प्रत्येकासाठी सारखेच काम करत नाहीत आणि त्यांना कोणत्याही आजारावरील खात्रीशीर इलाज मानू नये.
ALSO READ: हृदयाचे आरोग्य जपायचे आहे? रोजच्या जीवनात करा हे महत्त्वाचे बदल
१. जिरे, ओवा आणि काळी मिरी यांचे मिश्रण
पोटात जडपणा जाणवण्यावर पारंपरिकरित्या जिरे आणि ओव्याचा वापर केला जातो. थोडेसे जिरे आणि ओवा चार ते पाच काळ्या मिऱ्यांसोबत एकत्र करून, हलके भाजून नंतर दळता येतात. चवीसाठी त्यात थोडे काळे मीठ घालता येते. हे मिश्रण थोड्या प्रमाणात जेवणासोबत घेता येते. तथापि, काळी मिरी आणि मसाल्यांमुळे काही लोकांमध्ये आम्लपित्त किंवा छातीत जळजळ वाढू शकते, त्यामुळे ही समस्या असल्यास त्यांचा वापर टाळावा. उच्च रक्तदाब असलेल्या किंवा ज्यांना मीठ कमी खाण्याचा सल्ला दिला आहे, अशा लोकांनी काळ्या मिठाचे सेवनही मर्यादित ठेवावे.
ALSO READ: दमा आणि ब्राँकायटिसची लक्षणे सारखीच? दोन्ही आजारांमधील महत्त्वाचे फरक जाणून घ्या
२. हिंग वापरताना काळजी घ्या
भारतीय खाद्यपदार्थांमध्ये डाळी आणि भाज्यांची चव वाढवण्यासाठी हिंगाचा वापर केला जातो. पारंपरिक घरगुती उपायांनुसार, हिंगामुळे पोटातील गॅस कमी होतो असा दावा केला जातो. तथापि, पाण्यात मिसळलेला हिंग बेंबीला लावल्याने पोटफुगी कमी होते, याचा कोणताही विश्वसनीय वैज्ञानिक पुरावा नाही. त्यामुळे, याला खात्रीशीर उपाय मानण्याऐवजी, त्याचा आहारात माफक प्रमाणात वापर करणे उत्तम आहे. हिंगाचे सेवन मर्यादित ठेवा, विशेषतः जर तुम्हाला त्याची ऍलर्जी असेल किंवा एखादी विशिष्ट वैद्यकीय समस्या असेल. लहान मुलांना कोणताही घरगुती उपाय देण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे उचित आहे.
३. मेथी आणि बडीशेपचे गरम पेय
पचनाच्या समस्यांवर उपचार करण्यासाठी पारंपरिकरित्या मेथीचे दाणे आणि बडीशेप वापरली जाते. हे तयार करण्यासाठी, एका कप पाण्यात अर्धा चमचा मेथीचे दाणे आणि अर्धा चमचा बडीशेप घालून काही मिनिटे उकळवा. पाणी गाळून घ्या आणि कोमट झाल्यावर हळूहळू प्या. मीठ घालणे आवश्यक नाही. हे लक्षात ठेवा की मेथीमुळे काही लोकांमध्ये गॅस किंवा पोटाच्या समस्या वाढू शकतात आणि काही औषधांसोबत त्याची प्रतिक्रिया होऊ शकते. जर तुम्ही नियमित औषधे घेत असाल, तर याचा वापर सुरू ठेवण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घ्या.
४. लिंबू आणि जिऱ्याचे पाणी
भाजलेल्या जिऱ्याची पूड पाण्यात मिसळून एक पेय तयार करता येते. चवीसाठी हवे असल्यास, त्यात थोडा लिंबाचा रस आणि पुदिन्याची काही पाने घाला. हे पेय शरीरातील पाण्याची पातळी पूर्ववत करण्यास मदत करू शकते, परंतु त्यामुळे पोटफुगी त्वरित नाहीशी होईलच याची खात्री नाही. ज्यांना आम्लपित्त किंवा छातीत जळजळीचा त्रास आहे, त्यांच्यासाठी लिंबामुळे समस्या आणखी वाढू शकते. अशा परिस्थितीत, ते टाळणेच उत्तम.
५. आले आणि लिंबाचा चहा
पचनाच्या त्रासावर उपचार म्हणून अनेक घरांमध्ये आल्याचा वापर केला जातो. आल्याचा एक लहान तुकडा एका कप पाण्यात काही मिनिटे उकळा, नंतर गाळून घ्या. चवीसाठी त्यात थोडा लिंबाचा रस घालू शकता. हे पेय कोमट प्या, पण जर लिंबामुळे किंवा आल्यामुळे छातीत जळजळ वाढत असेल तर त्याचे सेवन टाळा. आव किंवा सततच्या अतिसारासाठी केवळ या पेयावर अवलंबून राहणे योग्य नाही.
पोट फुगणे टाळण्यासाठी काय करावे?
जेवण हळू हळू चावून खा, अति खाणे टाळा आणि जेवणानंतर लगेच झोपण्याऐवजी हलके चाला. कार्बनयुक्त पेये आणि वारंवार गॅस होण्यास कारणीभूत ठरणारे पदार्थ मर्यादित प्रमाणात घ्या. जर पोट फुगण्यासोबत तीव्र वेदना, सतत उलट्या, शौचातून रक्त येणे, ताप किंवा शौचास किंवा गॅस अजिबात होत नसेल, तर त्वरित वैद्यकीय सल्ला घ्या. वारंवार पोट फुगल्यास डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.