उपवास करताना शरीराला ऊर्जा मिळणे आणि पचनसंस्था निरोगी राहणे खूप महत्त्वाचे असते. उपवासाच्या काळात काय खावे, काय खाणे टाळावे आणि फराळाबाबतच्या महत्त्वाच्या टिप्स आज आपण पाहणार आहोत.
उपवासात काय खावे?
फळे व सुकामेवा : सफरचंद, केळी, पपई, डाळिंब, बदाम, अक्रोड, मखाणे आणि खजूर
धान्य व पिठे : भगरी (वरीचे तांदूळ), राजगिरा, शिंगाड्याचे पीठ, कुट्टूचे पीठ आणि साबुदाणा (मर्यादित)
दुग्धजन्य पदार्थ : दूध, दही, ताक, तूप आणि शहाळ्याचे पाणी
भाज्या व कंदमुळे : उकडलेले बटाटे, रताळे, काकडी, भोपळा आणि अरबी (घोल)
इतर : जिरे, सेंधव मीठ (काळे/खडे मीठ), हिरवी मिरची, कोथिंबीर आणि शेंगदाणे
उपवासात काय टाळावे?
धान्य व डाळी: गहू, तांदूळ, मैदा, बेसनाचे पीठ, ज्वारी, बाजरी आणि सर्व प्रकारच्या डाळी.
मीठ व मसाले: नेहमीचे पांढरे मीठ, हळद, मोहरी, गरम मसाला, हिंग आणि लाल तिखट.
भाज्या: कांदा, लसूण, वांगी, टोमॅटो (काही ठिकाणी वापरत नाहीत) आणि इतर नेहमीच्या पालेभाज्या.
प्रक्रिया केलेले पदार्थ: बाजारात मिळणारे तेलकट तळलेले चिप्स, पॅकबंद फराळी नमकीन आणि जास्त साखरेचे पदार्थ.
फराळाच्या पदार्थांबाबत महत्त्वाच्या टिप्स
तळलेले पदार्थ मर्यादित ठेवा: साबुदाणा वडे किंवा बटाट्याचे वेफर्स जास्त तळल्यामुळे पित्त आणि अपचनाचा त्रास होतो. त्याऐवजी साबुदाणा खिचडी, भगरीचा भात किंवा शिंगाड्याच्या पिठाचे धिरडे बनवा.
सेंधव मिठाचा वापर करा: उपवासाच्या अन्नात साध्या मिठाऐवजी सेंधव मीठ वापरा, जे आरोग्यासाठी उत्तम आणि पचनास हलके असते.
भरपूर पाणी प्या: उपवासादरम्यान डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी दिवसभरात पुरेसे पाणी, ताक, लिंबू पाणी किंवा शहाळ्याचे पाणी प्या.
गोड पदार्थांमध्ये साखरेऐवजी गूळ: खीर किंवा हलवा बनवताना रिफाइंड साखरेऐवजी गूळ किंवा खजूर वापरणे जास्त फायदेशीर ठरते.
मखाणे आणि सुकामेवा: भूक लागल्यास तिखट-मीठ लावून तळलेल्या पदार्थांऐवजी तुपावर परतलेले मखाणे किंवा सुकामेवा खाणे उत्तम.
ALSO READ: गोड खावेसे वाटल्यास केळीपासून बनवा ही डेझर्ट; उपवासासाठी देखील चालतील
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
ALSO READ: उपवासाच्या दिवशी झटपट बनणारी चविष्ट रेसिपी Curd Potatoes