शौचातून रक्त येण्याची कारणे काय असू शकतात, त्यामुळे कोणत्या गुंतागुंती निर्माण होऊ शकतात आणि डॉक्टरांना कधी दाखवावे?चला जाणून घेऊया.
ALSO READ: दररोज किती कोलेस्ट्रॉल घेणे आरोग्यासाठी चांगले मानले जाते? जाणून घ्या
शौचातून रक्त येण्याची अनेक वेगवेगळी कारणे असू शकतात. कधीकधी ही मूळव्याध किंवा गुदद्वाराच्या भेगांसारखी एक सामान्य समस्या असते, तर काही प्रकरणांमध्ये हे पचनसंस्थेच्या गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते. त्यामुळे, शौचातून रक्त येण्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
मलातून रक्त येण्याच्या काही सामान्य लक्षणांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे
टॉयलेट पेपरवर गडद लाल रक्त
मलाच्या बाहेर लाल रक्त
शौचालयातील पाणी गुलाबी किंवा लाल रंगाचे दिसते
मलातून रक्त येणे किंवा रक्ताचा जुलाब होणे
अतिशय गडद किंवा काळ्या रंगाची विष्ठा
चमकदार लाल रक्त अनेकदा गुदद्वार किंवा खालच्या पचनमार्गातून होणाऱ्या रक्तस्रावाशी संबंधित असू शकते, तर काळ्या किंवा खूप गडद रंगाची शौच पचनमार्गाच्या वरच्या भागातून होणाऱ्या रक्तस्रावाचे संकेत देऊ शकते.
ALSO READ: ब्रेन फॉग म्हणजे काय जाणून घ्या ब्रेन फॉगची लक्षणे आणि बचावाचे उपाय
शौचातून रक्त येण्याची सामान्य कारणे
शौचातून रक्त येण्याची अनेक कारणे असू शकतात. यापैकी, मूळव्याध आणि गुदद्वार भेग ही प्रमुख कारणे आहेत. जेव्हा बद्धकोष्ठतेमुळे शौच कडक होते, तेव्हा शौचास जाताना गुदद्वाराच्या त्वचेला एक लहान भेग पडू शकते. याला गुदद्वार भेग म्हणतात. यामध्ये शौचास जाताना वेदनेसह चमकदार लाल रक्त दिसू शकते. मूळव्याधीमध्येही चमकदार लाल रक्त दिसू शकते. यासोबतच, गुदद्वाराभोवती खाज सुटणे, वेदना किंवा गाठ येणे यांसारख्या समस्या असू शकतात. राष्ट्रीय आरोग्य सेवेनुसार (NHS), मूळव्याध आणि गुदद्वार भेग ही शौचातून रक्त येण्याच्या सामान्य कारणांपैकी आहेत. तथापि, प्रत्येक वेळी होणारा रक्तस्राव हा केवळ मूळव्याधच असतो असे मानणे योग्य नाही.
शौचातून रक्त येणे हे केवळ मूळव्याध किंवा गुदद्वाराच्या भेगांमुळेच होत नाही. सूज, संसर्ग, पॉलिप्स, डायव्हर्टिक्युलर डिसीज आणि पचनसंस्थेच्या इतर समस्यांमुळे देखील रक्तस्त्राव होऊ शकतो. काही प्रकरणांमध्ये, शौचातून रक्त येणे हे आतड्याच्या किंवा मोठ्या आतड्याच्या कर्करोगाचे लक्षण असू शकते. त्यामुळे, जर वारंवार रक्तस्त्राव होत असेल किंवा शौचाच्या सवयींमध्ये बदल, वजन कमी होणे किंवा सतत थकवा येणे यांसारखी लक्षणे दिसत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
ALSO READ: पोट फुगणे आणि बद्धकोष्ठतेपासून मिळवा आराम! रोजच्या आहारात ‘ही’ भाजी नक्की खा
चमकदार लाल रक्त अनेकदा गुदद्वार, गुदाशय किंवा पचनसंस्थेच्या खालच्या भागातून होणाऱ्या रक्तस्रावाशी संबंधित असू शकते. जर चमकदार लाल रक्तासोबत शौचाच्या वेळी वेदना होत असतील, विशेषतः बद्धकोष्ठता किंवा कडक शौचानंतर, तर गुदद्वारातील भेग (ॲनल फिशर) हे एक संभाव्य कारण असू शकते. तथापि, जर लक्षणीय वेदनांशिवाय चमकदार लाल रक्त दिसत असेल आणि त्यासोबत गुदद्वाराभोवती खाज सुटणे किंवा गाठी असतील, तर मूळव्याध हे त्याचे कारण असू शकते.
काळ्या किंवा खूप गडद रंगाच्या शौचाचे कारण नेहमीच रक्तस्राव नसते. काही विशिष्ट औषधे आणि खाद्यपदार्थांमुळे देखील शौचाचा रंग गडद होऊ शकतो. तथापि, काळे, चिकट किंवा डांबरासारखे शौच हे पचनमार्गाच्या वरच्या भागात रक्तस्राव होत असल्याचे लक्षण देखील असू शकते. म्हणून, जर शौच नेहमीपेक्षा जास्त गडद दिसत असेल, विशेषतः जर त्यासोबत पोटदुखी, अशक्तपणा किंवा चक्कर येणे यांसारखी लक्षणे दिसत असतील, तर वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
शौचाच्या वेळी जास्त रक्तस्त्राव होत असल्यास, सतत रक्तस्त्राव होत असल्यास किंवा शौचालयातील पाणी पूर्णपणे लाल दिसत असल्यास, त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. रक्ताच्या मोठ्या गुठळ्या दिसत असल्यास किंवा रक्तस्त्राव वेगाने होत असल्यास, त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By – Priya Dixit